Công cụ tính hệ số pha loãng

Công thức hệ số pha loãng

Hệ số pha loãng (HSPL) là tỉ số giữa thể tích tổng cuối và thể tích mẫu ban đầu:

HSPL = V_cuối ÷ V_mẫu

trong đó:

• V_mẫu = thể tích phần lấy ra từ dung dịch gốc
• V_cuối = thể tích tổng sau khi thêm dung môi pha loãng (mẫu + dung môi pha loãng)

Lượng dung môi pha loãng thực tế bạn thêm vào là hiệu số:

V_dungmôi = V_cuối − V_mẫu

Hệ số pha loãng bằng 10 tương đương pha loãng 10× hoặc tỉ lệ 1:10, tức một phần mẫu với chín phần dung môi pha loãng (chứ không phải một phần trên mười). Đơn vị thể tích triệt tiêu nhau, nên bất kỳ đơn vị nhất quán nào cũng dùng được (µL, mL, L), miễn là cả hai giá trị dùng chung một đơn vị.

Ví dụ minh họa

Bạn hút bằng pipet 2 mL dịch nuôi cấy vi khuẩn và định mức lên thể tích cuối 20 mL bằng canh thang.

• HSPL = 20 ÷ 2 = 10 → pha loãng 10×.
• Dung môi pha loãng cần thêm: 20 − 2 = 18 mL.
• Tỉ lệ: 1:10 (1 phần mẫu + 9 phần dung môi pha loãng).

Vì vậy, số đếm đo được phải nhân với 10 để khôi phục nồng độ ban đầu.

Tham chiếu nhanh

Lỗi thường gặp

• 1:10 ≠ 1 phần trong 10 phần dung môi pha loãng. Pha loãng 1:10 là 1 phần mẫu + 9 phần dung môi pha loãng để có tổng 10: hệ số tính theo thể tích cuối, không phải chỉ riêng dung môi pha loãng.
• Đơn vị không khớp. Giữ V_mẫu và V_cuối cùng một đơn vị; trộn µL với mL sẽ thổi phồng hoặc thu nhỏ hệ số ×1000.
• Thể tích cuối phải lớn hơn thể tích mẫu. Nếu V_cuối ≤ V_mẫu thì bạn không pha loãng; hệ số ≤ 1 nghĩa là cô đặc, điều mà việc thêm dung môi pha loãng không thể làm được.
• Để khôi phục giá trị ban đầu, hãy nhân với hệ số. Nồng độ đo được từ pha loãng 1:100 thấp hơn giá trị thật ×100 lần.